۹ نوامبر ۲۰۲۶ – مطالعه جدیدی که توسط مرکز UTHealth Houstonهدایت شده، ارتباطی میان غذا خوردن در اواخر شب، عادت‌های خواب، سلامت روده و بیماری‌های متابولیک شناسایی کرده است. این یافته‌ها دیدگاه‌های جدیدی درباره علت احتمال ابتلا به التهاب و مشکلات سلامتی مرتبط در برخی افراد مبتلا به چاقی ارائه می‌دهد.
این یافته‌ها که در نشریه iScience منتشر شده است، تحت هدایت دکتر فراز بیشه‌ساری، استاد و مدیر مرکز تحقیقات گوارش در دانشکده پزشکی مک‌گاورن (UTHealth Houston) انجام شده است.
محققان بررسی کردند که چگونه رفتارهای مربوط به ریتم شبانه‌روزی (Circadian behaviors)، از جمله زمان خواب و زمان صرف غذا، با سلامت متابولیک در بزرگسالان مبتلا به چاقی مرتبط است. آن‌ها دریافتند بزرگسالانی که دچار چاقی هستند و تمایل دارند دیرتر بخوابند و غذاهای خود را در ساعات دیر وقت شب میل کنند، به طور قابل‌توجهی بیشتر در معرض ویژگی‌های مرتبط با «سندرم متابولیک» قرار دارند. سندرم متابولیک مجموعه‌ای از شرایطی است که خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، سکته مغزی و دیابت نوع ۲ را افزایش می‌دهد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که عدم هماهنگی بین ساعت داخلی بدن و رفتارهای روزانه، ممکن است از طریق تغییر در میکروبیوم روده و سد دفاعی روده (intestinal barrier)، در افزایش خطر بیماری‌ها نقش داشته باشد.
دکتر بیشه‌ساری، گفت: «ما مدت‌هاست که اهمیت آنچه می‌خوریم را برای سلامت متابولیک درک کرده‌ایم، اما به‌طور فزاینده‌ای در حال یادگیری این موضوع هستیم که زمان غذا خوردن نیز اهمیت دارد. جذابیت این مطالعه در این است که رفتارهای ریتم شبانه‌روزی را به میکروبیوم روده، عملکرد سد دفاعی روده و التهاب سیستمیک مرتبط می‌کند. ما می‌خواستیم این یافته‌ها را از محیط‌های بالینی فراتر برده و بررسی کنیم که الگوهای غذایی و رابطه آن‌ها با خواب، چگونه بر زندگی روزمره افراد تأثیر می‌گذارد.»
محققان دو جنبه از رفتار شبانه‌روزی را در بزرگسالان مبتلا به چاقی تحلیل کردند: «کرونوتایپ» که نشان‌دهنده تمایل طبیعی فرد به زود بیدار شدن یا دیر خوابیدن است، و زمان صرف غذا. شرکت‌کنندگانی که دارای کرونوتایپ دیرتر بودند (که اغلب به عنوان «شب‌زنده دارها» شناخته می‌شوند)، در مقایسه با کسانی که کرونوتایپ زودهنگام (پرنده‌های صبحگاهی) داشتند، بیشتر در معرض عوامل خطر سندرم متابولیک بودند. بیشترین خطر متابولیک در افرادی مشاهده شد که همزمان هم کرونوتایپ دیرهنگام داشتند و هم عادت به غذا خوردن در اواخر شب داشتند.
از آنجایی که روده نقش مهمی در هضم و سلامت کلی بدن ایفا می‌کند، محققان با ایجاد یک «امتیاز التهابی-متابولیک»، پیامدهای آن را بررسی کردند تا نحوه پاسخ بدن به تغییرات ایمنی و متابولیک را درک کنند. یافته‌های آن‌ها نشان داد که افراد با خطر متابولیک بالاتر، نشانه‌های «نشتی روده» (Leaky gut) را داشتند؛ وضعیتی که اجازه می‌دهد موادی که باید در داخل روده باقی بمانند، وارد جریان خون شوند. وقوع این اتفاق می‌تواند باعث تحریک التهاب و تأثیر بر سایر بخش‌های بدن شود.
دکتر بیشه‌ساری افزود: «ما می‌دانیم که نوع غذای مصرفی برای سلامتی مهم است، اما یافته‌های ما نشان می‌دهد که زمان غذا خوردن نیز حائز اهمیت است. یک احتمال جالب این است که میکروبیوم روده و سد دفاعی روده می‌توانند توضیح دهند که چگونه اختلال در ریتم‌های بیولوژیک روزانه ما با التهاب متابولیک مرتبط می‌شود.»
محققان همچنین بررسی کردند که آیا بهبود میکروبیوم روده می‌تواند به تقویت سد دفاعی روده کمک کند یا خیر. شرکت‌کنندگانی که پس از یک مداخله هدفمند بر روی میکروبیوم، بهبودهایی در عملکرد سد روده نشان دادند، با افزایش باکتری‌های مفید تولیدکننده اسیدهای چرب زنجیره کوتاه مواجه شدند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که میکروبیوم ممکن است یک مسیر قابل تغییر باشد که رفتارهای شبانه‌روزی را به سلامت متابولیک پیوند می‌دهد.
این نتایج نشان می‌دهند که برنامه‌های خواب دیرهنگام و غذا خوردن در ساعات آخر شب، با ایجاد تغییر در میکروبیوم روده، سد دفاعی روده را تضعیف کرده و التهاب مرتبط با بیماری‌های متابولیک را تقویت می‌کنند.
دکتر بیشه‌ساری بیان کرد: «از آنجایی که زمان صرف غذا و سایر رفتارهای شبانه‌روزی پتانسیل تغییر دارند، درک این روابط می‌تواند فرصت‌های جدیدی را برای پیشگیری یا مدیریت بیماری‌های متابولیک از طریق تغییر سبک زندگی و مداخلات هدفمند بر روی میکروبیوم روده فراهم کند.»
با توجه به اینکه سبک زندگی مدرن به طور فزاینده‌ای ریتم‌های طبیعی خواب و غذا خوردن را به چالش می‌کشد، این یافته‌ها بر اهمیت در نظر گرفتن نه تنها کیفیت تغذیه، بلکه زمان‌بندی وعده‌های غذایی و عادت‌های خواب در مقابله با چاقی و خطر بیماری‌های متابولیک تأکید می‌کنند.
دکتر بیشه‌ساری در پایان گفت: «تحقیقات آینده به ما کمک خواهد کرد تا تعیین کنیم آیا درمان‌های هدفمند برای بهبود هماهنگی ریتم شبانه‌روزی یا تقویت میکروبیوم روده، می‌توانند التهاب را کاهش داده و خطر ابتلا به بیماری‌های متابولیک را پایین بیاورند یا خیر.»
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20261109/Late-night-eating-and-sleep-habits-damage-gut-health-increase-metabolic-disease-risk.aspx